"Kültür, stratejiyi kahvaltıda yer."Peter Drucker

Bu veciz söze şu cümleyi eklemek isterim:

"Stratejik vizyon yönü gösterir; stratejik kültür ise o yolda birlikte yürümeyi mümkün kılar."

Devletler yalnızca anayasa, kanun ve kurumlarla ayakta kalmaz. Bunları yaşatan ortak zihniyet, siyasal kültür, kurumsal kültür ve vatandaşlık bilinci de en az hukuk kadar belirleyicidir.

Kanunlar devletin iskeletidir. Kültür ise ona ruh veren görünmez bir güçtür.

DEVLETİ YÖNETMEK Mİ, SEÇİM KAZANMAK MI?

Siyasetin bugünkü yapılış biçimine ve giderek sertleşen diline oldum olası mesafeli durdum. Bunun nedeni siyasete uzak olmam değil; tam tersine, devletin farklı kademelerinde görev yaparken siyasetin devlet yönetimi üzerindeki etkilerini yakından gözlemlemiş olmamdır.

Çünkü siyaset yalnızca seçim kazanma sanatı değildir. Bir milletin ortak geleceğini yönetme sorumluluğudur.

Bugün Türkiye'de toplumun en az güven duyduğu kurumların başında siyaset geliyorsa, bunun sorumluluğunu yalnızca siyasetçilere yüklemek doğru değildir. Çünkü siyaset toplumdan bağımsız değildir. Toplum hangi değerleri üretirse, siyaset de zamanla o değerlerin temsilcisine dönüşür. Halk arasında yıllardır söylenen bir söz vardır:

"DEVLET DENİZ, YEMEYEN DOMUZ."

İlk bakışta mizah gibi görünen bu söz aslında devlet kültürümüzdeki en önemli kırılmalardan birini göstermektedir.

Bu anlayışta devlet, ortak emanet değil; paylaşılacak ganimet olarak görülmektedir.

Böyle bir kültürde liyakat zayıflar.

Torpil normalleşir.

Kamu kaynakları israf edilir.

Vatandaş devlete güvenini kaybeder.

Oysa güçlü bir devlet yalnızca güçlü kanunlarla kurulmaz.

Güçlü devlet; güçlü devlet kültürü, güçlü kurumlar, güçlü siyaset kültürü, güçlü vatandaşlık bilinci üzerine inşa edilir.

Güçlü bir devlet de ancak şeffaflık, hakkaniyetle dayalı adalet ve iyi yönetişim ile hukukun üstünlüğü ve temel hak ve özgürlükleri güvence altına alma ilkelerine göre işlev gösterir.

ASIL EKSİKLİĞİMİZ: STRATEJİK KÜLTÜR

Türkiye'nin son yarım yüzyılına baktığımızda çok sayıda anayasa değişikliği, reform paketi, hükümet değişikliği ve parti değişimi görüyoruz. Fakat bütün bu değişimlere rağmen birçok temel sorunun devam ettiğini de görüyoruz. Bu durum bize önemli bir gerçeği göstermektedir.

Sorun yalnızca siyasi aktörlerde değildir. Sorun, stratejik kültür eksikliğindedir.

Stratejik kültür; bir devletin, kurumun veya toplumun uzun vadeli düşünme, ortak hedef belirleme, birlikte hareket etme ve kurumsal hafıza oluşturma kabiliyetidir. Başka bir ifadeyle, stratejik kültür; ortak vizyonu, ortak misyonu ve ortak davranış biçimini üreten görünmez yönetim sistemidir.

Stratejik kültür gelişmediğinde;

• günü kurtaran politikalar geleceğin önüne geçer,

• kişiler kurumların önüne geçer,

• sadakat liyakatin yerine geçer,

• popülizm vizyonun yerini alır,

• seçim hesapları devlet aklını gölgeler.

Bu nedenle birçok reform kısa ömürlü kalmakta, birçok iyi niyetli girişim kalıcı sonuç üretememektedir.

SİNERJİ STRATEJİK KÜLTÜRÜN ÜRÜNÜDÜR

Bir arabulucu ve emekli general olarak gözlemim şudur:

Türkiye'de en az bilinen ama en çok ihtiyaç duyulan kavramlardan biri sinerjidir.

Bugün birçok kişi sinerjiyi farklı insanları aynı masaya oturtmak olarak görmektedir. Oysa gerçek sinerji bundan çok daha fazlasıdır.

Yönetim biliminde sinerji, parçaların tek tek oluşturacağı değerden daha büyük bir değerin birlikte ortaya çıkmasıdır.

Matematikte 1+1=2 eder. Doğru stratejik kültür oluştuğunda ise 1+1 bazen 3, bazen 5 eder. Çünkü gerçek sinerji yalnızca insanların bir araya gelmesi değildir. Ortak vizyonun, ortak misyonun ve ortak değerlerin insanları aynı hedef doğrultusunda buluşturabilmesidir.

Sinerji;

• güven üretir,

• kurumsallaşmayı hızlandırır,

• liyakati güçlendirir,

• ortak aklı geliştirir,

• Toplumsal enerjiyi artırır.

Bu nedenle sinerji bir sonuçtur. Sebep ise güçlü bir stratejik kültürdür.

NEDEN BAŞARAMADILAR?

Cumhuriyet tarihi boyunca "yeni merkez", "üçüncü yol", "ortak akıl", "değişim" ve "reform" iddiasıyla birçok siyasi hareket ortaya çıktı. Birçoğu nitelikli insanları aynı çatı altında toplamayı başardı. Fakat önemli bir kısmı uzun ömürlü olamadı.

Çünkü mesele yalnızca iyi insanları bir araya getirmek değildir. Onları ortak bir vizyon, ortak bir misyon ve ortak bir stratejik kültür etrafında bütünleştirebilmek ve umutlu geleceğe adanmalarını sağlamak, kararlı ve tutarlı hareket ile verimlilik ve etkinlik sağlamaktır.

Kurumsal kültür oluşmadan kurumsallaşma gerçekleşmez.

Stratejik kültür oluşmadan ortak akıl gelişmez.

Ortak vizyon oluşmadan sinerji üretilemez.

Bu nedenle birçok siyasi girişim insan kaynağı eksikliğinden değil; ortak stratejik kültür oluşturamadığı için başarısız olmuştur.

YENİ KURUCU MERKEZ

Bu nedenle burada sözünü ettiğim Kurucu Merkez, yeni bir siyasi parti değildir. Yeni bir ittifak da değildir.

Kurucu Merkez;

devleti kişiler üzerinden değil kurumlar üzerinden yönetebilen,

hukuku aidiyetin önüne koyan,

liyakati sadakatin önüne geçiren,

şeffaflığı keyfiliğin yerine yerleştiren,

ortak vizyon ve stratejik kültür üretebilen yeni bir yönetim anlayışıdır.

Cumhuriyet'in ikinci yüzyılında Türkiye'nin ihtiyacı daha fazla transfer yapmak değildir.

Daha fazla ittifak kurmak da değildir.

Asıl ihtiyaç; ortak hedefler etrafında sinerji üretebilen, kurumları güçlendiren, devlet aklını yeniden inşa eden yeni bir Kurucu Merkez oluşturmaktır.